{"id":10791,"date":"2025-09-22T07:33:28","date_gmt":"2025-09-22T05:33:28","guid":{"rendered":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/reforme\/"},"modified":"2025-09-22T07:33:28","modified_gmt":"2025-09-22T05:33:28","slug":"reforme","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/reforme\/","title":{"rendered":"r\u00e9forme"},"content":{"rendered":"<div class=\"content\">\n<div class=\"view view-index-taxo view-id-index_taxo view-display-id-page view-dom-id-24b70f6229c35c2bd8233ce3b8b39c26\">\n<div class=\"view-header\">\n<p class=\"presentation\">L\u2019histoire avance \u00e0 coups de r\u00e9formes (ou de r\u00e9voltes et de r\u00e9volutions). C\u2019est souvent le peuple qui d\u00e9cide. Mais l\u2019\u00c9tat se d\u00e9fend et c\u2019est de bonne guerre\u00a0: \u201c\u00a0La r\u00e9forme, oui, la chienlit, non.\u00a0\u201d (De Gaulle en Mai 68)<\/p>\n<p class=\"idxinfo\">Cliquez sur une citation pour la consulter dans son contexte historique.<a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/indexation\/\" class=\"retour\">Retour \u00e0 l\u2019index<\/a><\/p>\n<p> Affichage de 1 \u2013 25 sur 30.    <\/p><\/div>\n<div class=\"view-content\">\n<div class=\"views-row views-row-1 views-row-odd views-row-first\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/ces-etrangers-qui-firent-lhistoire-de-france-ii#770\">\u00ab\u00a0Il y a de la r\u00e9volte \u00e0 s\u2019imaginer que l\u2019on se puisse r\u00e9volter\u00a0; voil\u00e0 les contes ridicules de ceux qui la veulent. L\u2019autorit\u00e9 du roi y donnera bon ordre.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"name\">ANNE D\u2019AUTRICHE<\/span><\/span> (1601-1666)<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-2 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-en-citations-de-montesquieu-1689-1755#1005\">\u00ab\u00a0Dans l\u2019\u00e9tat de nature, les hommes naissent bien dans l\u2019\u00e9galit\u00e9\u00a0; mais ils n\u2019y sauraient rester. La soci\u00e9t\u00e9 la leur fait perdre, et ils ne redeviennent \u00e9gaux que par les lois.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"name\">MONTESQUIEU<\/span><\/span> (1689-1755), <cite>L\u2019Esprit des Lois<\/cite> (1748)<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-3 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-en-citations-de-montesquieu-1689-1755#1007\">\u00ab\u00a0L\u2019\u00c9tat [\u2026] doit \u00e0 tous les citoyens une subsistance assur\u00e9e, la nourriture, un v\u00eatement convenable, et un genre de vie qui ne soit pas contraire \u00e0 sa sant\u00e9.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"name\">MONTESQUIEU<\/span><\/span> (1689-1755), <cite>L\u2019Esprit des Lois<\/cite> (1748)<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-4 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-de-denis-diderot-en-citations#1065\">\u00ab\u00a0Qu\u2019un peuple est heureux, lorsqu\u2019il n\u2019y a rien de fait chez lui\u00a0! Les mauvaises et surtout les vieilles institutions sont un obstacle presque invincible aux bonnes.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Denis <\/span><span class=\"name\">DIDEROT<\/span><\/span> (1713-1784), <cite>Entretiens avec Catherine II<\/cite><\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-5 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/le-gouvernement-reve#1212\">\u00ab\u00a0Point de banqueroute, point d\u2019augmentation d\u2019imp\u00f4ts, point d\u2019emprunt.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"name\">TURGOT<\/span><\/span> (1727-1781), Lettre au roi, r\u00e9sumant ses projets de nouveau contr\u00f4leur g\u00e9n\u00e9ral des Finances, fin ao\u00fbt\u00a01774<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-6 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/lhistoire-en-chantant-de-la-fronde-au-siecle-des-lumieres#1218\">\u00ab\u00a0Enfin, j\u2019ons vu les \u00c9dits \/ Du roi Louis Seize\u00a0!En les lisant \u00e0 Paris, \/ J\u2019ons cru mourir d\u2019aise [\u2026]Je n\u2019irons plus au chemin \/ Comme \u00e0 la gal\u00e8reTravailler soir et matin \/ Sans aucun salaire.Le Roi, je ne mentons point, \/ A mis la corv\u00e9e \u00e0 bas.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><cite>Les \u00c9dits<\/cite> (1776), chanson des Jacques Bonhomme de France<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-7 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/ces-etrangers-qui-firent-lhistoire-de-france-iii#1227\">\u00ab\u00a0Cela ressemble \u00e0 mes id\u00e9es [\u2026] comme un moulin \u00e0 vent ressemble \u00e0 la lune.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"name\">TURGOT<\/span><\/span> (1727-1781), prenant connaissance du projet de Necker, Lettre \u00e0 Dupont de Nemours, f\u00e9vrier\u00a01778<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-8 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/haro-sur-limpot-une-tragedie-historique-jusqua-la-revolution#1244\">\u00ab\u00a0Il est impossible d\u2019imposer plus, ruineux d\u2019emprunter toujours\u00a0; non suffisant de se borner aux r\u00e9formes \u00e9conomiques.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"name\">CALONNE<\/span><\/span> (1734-1802), <cite>Plan d\u2019am\u00e9lioration des finances<\/cite>, M\u00e9moire, 20\u00a0ao\u00fbt 1786<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-9 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/citations-referentielles-le-miroir-de-lhistoire-revolution#1342\">\u00ab\u00a0La libert\u00e9, l\u2019\u00e9galit\u00e9, l\u2019humanit\u00e9 venaient de faire un grand abattis dans la for\u00eat des abus.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Abb\u00e9 <\/span><span class=\"name\">GR\u00c9GOIRE<\/span><\/span> (1750-1831)<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-10 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/lhistoire-en-chantant-la-revolution-et-le-directoire#1438\">\u00ab\u00a0Un soir, disait Condorcet \/ \u00c0 plus d\u2019un confr\u00e8re,J\u2019ai dans la t\u00eate un projet \/ Qui pourra vous plaire,Il nous faut, mes chers amis, \/ \u00c9tablir en ce paysUne r\u00e9-r\u00e9-r\u00e9 \/ Une pu-pu-pu \/ Une r\u00e9 \u2013 Une pu \u2013 Une r\u00e9publique, \/ D\u2019une forme unique.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Fran\u00e7ois <\/span><span class=\"name\">MARCHANT<\/span><\/span> (1761-1793), <cite>Le Grand Projet<\/cite>, chanson<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-11 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/les-nobel-francais-de-lhistoire-de-1935-a-1952#2551\">\u00ab\u00a0On ne peut pas demander au capitalisme de se d\u00e9truire lui-m\u00eame en sapant ses propres assises\u00a0! Quand il se trouve par trop accul\u00e9 aux d\u00e9sordres qu\u2019il a cr\u00e9\u00e9s, il emprunte aux id\u00e9es socialistes quelques r\u00e9formes devenues indispensables.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Roger <\/span><span class=\"name\">MARTIN du GARD<\/span><\/span> (1881-1958), <cite>Les Thibault<\/cite>, tome\u00a0V<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-12 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-de-charles-de-gaulle-en-citations#2800\">\u00ab\u00a0La France choisit le chemin nouveau [\u2026] S\u2019il existe encore des Bastilles, qu\u2019elles s\u2019appr\u00eatent de bon gr\u00e9 \u00e0 ouvrir leurs portes.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Charles de <\/span><span class=\"name\">GAULLE<\/span><\/span> (1890-1970), Discours d\u2019Alger, 14\u00a0juillet 1943<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-13 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-de-charles-de-gaulle-en-citations#2864\">\u00ab\u00a0Un tiers des Fran\u00e7ais s\u2019\u00e9taient r\u00e9sign\u00e9s [\u00e0 la Constitution], un tiers l\u2019avaient repouss\u00e9e, un tiers l\u2019avaient ignor\u00e9e.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Charles de <\/span><span class=\"name\">GAULLE<\/span><\/span> (1890-1970)<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-14 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/chronique-de-la-colonisation-francaise-en-25-reperes-3-la-decolonisation#2915\">\u00ab\u00a0Le corps sain et vigoureux de notre pays est atteint par un mal purement politique qui nous interdit de plus en plus d\u2019accomplir les grandes t\u00e2ches de l\u2019\u00c9tat.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">F\u00e9lix <\/span><span class=\"name\">GAILLARD<\/span><\/span> (1919-1970), D\u00e9claration d\u2019investiture, Assembl\u00e9e nationale, 5\u00a0novembre 1957<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-15 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/lopinion-publique-des-francais-de-la-quatrieme-republique-a-nos-jours#2953\">\u00ab\u00a0Nous ne parvenons pas \u00e0 accomplir des r\u00e9formes autrement qu\u2019en faisant semblant de faire des r\u00e9volutions.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Jacques <\/span><span class=\"name\">CHABAN-DELMAS<\/span><\/span> (1915-2000), Assembl\u00e9e nationale, 16\u00a0septembre 1969<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-16 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-de-charles-de-gaulle-en-citations#3013\">\u00ab\u00a0Si votre r\u00e9ponse est \u00ab\u00a0non\u00a0\u00bb, comme le voudraient tous les anciens partis afin de r\u00e9tablir le r\u00e9gime de malheur, ainsi que tous les factieux pour se lancer dans la subversion, de m\u00eame si la majorit\u00e9 des \u00ab\u00a0oui\u00a0\u00bb est faible, m\u00e9diocre et al\u00e9atoire, il est bien \u00e9vident que ma t\u00e2che sera termin\u00e9e aussit\u00f4t et sans retour.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Charles de <\/span><span class=\"name\">GAULLE<\/span><\/span> (1890-1970), Discours, 18\u00a0octobre 1962<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-17 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/lhistoire-en-caricatures-de-1939-a-nos-jours#3057\">\u00ab\u00a0La r\u00e9forme, oui, la chienlit, non.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Charles de <\/span><span class=\"name\">GAULLE<\/span><\/span> (1890-1970), Bureau de l\u2019\u00c9lys\u00e9e, dimanche matin, 19\u00a0mai 1968<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-18 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/portrait-de-charles-de-gaulle-en-citations#3066\">\u00ab\u00a0J\u2019entreprendrai [\u2026] de faire changer, partout o\u00f9 il le faut, des structures \u00e9troites et p\u00e9rim\u00e9es, et ouvrir plus largement la route au sang nouveau de la France.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Charles de <\/span><span class=\"name\">GAULLE<\/span><\/span> (1890-1970), Allocution radiot\u00e9l\u00e9vis\u00e9e, vendredi 24\u00a0mai 1968<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-19 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/lopinion-publique-des-francais-de-la-quatrieme-republique-a-nos-jours#3086\">\u00ab\u00a0De la r\u00e9ponse que fera le pays \u00e0 ce que je lui demande va d\u00e9pendre \u00e9videmment soit la continuation de mon mandat, soit aussit\u00f4t mon d\u00e9part.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Charles de <\/span><span class=\"name\">GAULLE<\/span><\/span> (1890-1970), entretien t\u00e9l\u00e9vis\u00e9 avec Michel Droit, 10\u00a0avril 1969<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-20 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/les-nobel-francais-de-lhistoire-de-1952-a-1965#3087\">\u00ab\u00a0Cas sans pr\u00e9c\u00e9dent de suicide en plein bonheur.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Fran\u00e7ois <\/span><span class=\"name\">MAURIAC<\/span><\/span> (1885-1970), \u00e0 propos du r\u00e9f\u00e9rendum d\u2019avril\u00a01969<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-21 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/qui-a-dit-quoi-de-qui-cinquieme-republique-sous-de-gaulle-pompidou-et-giscard-destaing#3090\">\u00ab\u00a0Pour d\u00e9finir mon attitude, je dirai que je suis un traditionaliste r\u00e9formateur.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Val\u00e9ry <\/span><span class=\"name\">GISCARD D\u2019ESTAING<\/span><\/span> (1926-2020), <cite>Deux Fran\u00e7ais sur trois<\/cite> (1984)<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-22 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/la-politique-est-elle-en-panne-de-reve-de-napoleon-a-nos-jours#3116\">\u00ab\u00a0Il y a peu de moments dans l\u2019existence d\u2019un peuple o\u00f9 il puisse autrement qu\u2019en r\u00eave se dire\u00a0: Quelle est la soci\u00e9t\u00e9 dans laquelle je veux vivre\u00a0? J\u2019ai le sentiment que nous abordons un de ces moments. Nous pouvons donc entreprendre de construire une nouvelle soci\u00e9t\u00e9.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Jacques <\/span><span class=\"name\">CHABAN-DELMAS<\/span><\/span> (1915-2000), Discours \u00e0 l\u2019Assembl\u00e9e nationale, 16\u00a0septembre 1969<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-23 views-row-odd\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/mitterrand-celui-qui-naccepte-pas-la-rupture-avec-lordre-etabli-avec-la-societe-capitaliste-celui-la-je-le-dis-ne-peut-etre-adherent-au-parti-socialiste#3133\">\u00ab\u00a0Celui qui n\u2019accepte pas la rupture avec l\u2019ordre \u00e9tabli, avec la soci\u00e9t\u00e9 capitaliste, celui-l\u00e0, je le dis, ne peut \u00eatre adh\u00e9rent au Parti socialiste.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Fran\u00e7ois <\/span><span class=\"name\">MITTERRAND<\/span><\/span> (1916-1996), Premi\u00e8re d\u00e9claration du Premier secr\u00e9taire du PS, Congr\u00e8s d\u2019\u00c9pinay, 13\u00a0juin 1971<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-24 views-row-even\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/nos-premiers-ministres-de-michel-debre-a-michel-rocard#3141\">\u00ab\u00a0Le changement, c\u2019est nous\u00a0! le mouvement, c\u2019est nous\u00a0! Et nous le prouvons, non en paroles, mais en actes.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Pierre <\/span><span class=\"name\">MESSMER<\/span><\/span> (1916-2007), Premier ministre, Discours de Provins, 7\u00a0janvier 1973<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"views-row views-row-25 views-row-odd views-row-last\">\n<div class=\"views-field views-field-field-index-collection\">\n<div class=\"field-content\">\n<div class=\"field-collection-view clearfix view-mode-full field-collection-view-final\">\n<div class=\"entity entity-field-collection-item field-collection-item-field-index-collection clearfix\">\n<div class=\"content\">\n<blockquote>\n<p class=\"citation-small\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/citations-referentielles-le-miroir-de-lhistoire-cinquieme-republique-apres-de-gaulle#3156\">\u00ab\u00a0La France doit devenir un immense chantier de r\u00e9formes.\u00a0\u00bb<\/a><\/p>\n<p class=\"auteur\"><span class=\"author\"><span class=\"surname\">Val\u00e9ry <\/span><span class=\"name\">GISCARD D\u2019ESTAING<\/span><\/span> (1926-2020), Conseil des ministres, 25\u00a0septembre 1974<\/p>\n\n<\/blockquote><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 class=\"element-invisible\">Pages<\/h2>\n<ul class=\"pagination pagination-lg pull-right\">\n<li class=\"active\"><a href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/indexation\/\">1<\/a><\/li>\n<li class=\"pager-item\"><a title=\"Aller \u00e0 la page 2\" href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/indexation\/\">2<\/a><\/li>\n<li class=\"pager-next\"><a title=\"Aller \u00e0 la page suivante\" href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/indexation\/\">suivant\u00a0\u203a<\/a><\/li>\n<li class=\"pager-last\"><a title=\"Aller \u00e0 la derni\u00e8re page\" href=\"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/indexation\/\">dernier\u00a0\u00bb<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div>\n<style>\r\n        a .cit-num {\r\n            text-decoration: none !important;\r\n            color: inherit !important;\r\n        }\r\n    <\/style>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u2019histoire avance \u00e0 coups de r\u00e9formes (ou de r\u00e9voltes et de r\u00e9volutions). C\u2019est souvent le peuple qui d\u00e9cide. Mais l\u2019\u00c9tat se d\u00e9fend et c\u2019est de bonne guerre\u00a0: \u201c\u00a0La r\u00e9forme, oui, la chienlit, non.\u00a0\u201d (De Gaulle en Mai 68) Cliquez sur une citation pour la consulter dans son contexte historique.Retour \u00e0 l\u2019index Affichage de 1 &#8211; [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"iawp_total_views":27,"footnotes":""},"class_list":["post-10791","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10791"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13611,"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10791\/revisions\/13611"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/histoire-en-citations.fr\/WP\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}